سینوزیت مزمن چیست؟ بررسی علت و علائم آن
آیا گرفتگی همیشگی بینی، سردردهای مکرر یا بوی بد دهان زندگی روزمرهتان را تحت تأثیر قرار داده است؟ شاید تصور کنید این علائم به یک سرماخوردگی طولانیمدت مربوط میشود، اما حقیقت این است که ممکن است پای سینوزیت مزمن در میان باشد؛ بیماری خاموشی که اگر به موقع درمان نشود، میتواند سالها آرامش و کیفیت زندگی شما را بگیرد. در این مقاله، با زبانی ساده و علمی از دید دکتر سعید ظفرمند، با علائم، علتها و روشهای تشخیص سینوزیت آشنا میشوید تا بتوانید برای همیشه از این مشکل رها شوید. با ما همراه باشید!
سینوزیت مزمن چیست؟
سینوسها حفره های توخالی در استخوانهای صورت و جمجمه هستند که با لایهای از مخاط پوشیده شدهاند. این حفرهها نقش مهمی در گرم و مرطوب کردن هوای تنفسی و کاهش وزن جمجمه دارند. سینوزیت مزمن به التهاب و تورم طولانی مدت این حفرهها گفته میشود که بیش از ۱۲ هفته ادامه دارد، حتی اگر بیمار تحت درمان قرار بگیرد.
تفاوت مهم سینوزیت مزمن با سینوزیت حاد در مدت و شدت علائم است. در نوع حاد، علائم معمولاً در کمتر از ۴ هفته برطرف میشوند، اما در نوع مزمن، التهاب ماندگار بوده و درمان آن دشوارتر است.
علائم شایع سینوزیت مزمن
سینوزیت مزمن طیف گستردهای از علائم دارد که ممکن است در شدت و مدت در افراد مختلف متفاوت باشد. علائم اصلی شامل:
۱. گرفتگی و انسداد بینی
شاخصترین علامت سینوزیت، احساس گرفتگی دائمی در بینی و مشکل در تنفس است. این انسداد معمولاً در دو طرف بینی احساس میشود و با داروهای ساده هم به طور کامل برطرف نمیشود.
۲. ترشحات غلیظ یا چرکی
ترشحات بینی در سینوزیت مزمن اغلب غلیظ، زرد یا سبز رنگ هستند و ممکن است همراه با بوی ناخوشایند باشند. این ترشحات میتوانند از جلو یا پشت بینی به حلق بریزند.
۳. سردرد و فشار در صورت
احساس درد یا فشار در ناحیه پیشانی، گونهها یا اطراف چشمها بسیار شایع است. این درد ممکن است در طول روز تغییر کند و با خم شدن به جلو یا تغییر وضعیت تشدید شود.
۴. کاهش یا از دست دادن حس بویایی
التهاب طولانیمدت باعث میشود گیرندههای بویایی آسیب ببینند و توانایی تشخیص بوها کاهش پیدا کند.
۵. علائم همراه
سرفه مداوم بهویژه هنگام شب، بوی بد دهان، گوش درد، درد در فک بالا و پایین، گلو درد، خستگی مزمن، حالت تهوع، احساس خستگی، آلرژی و گاهی تب خفیف نیز از علائم همراه سینوزیت مزمن هستند.
علائم سینوزیت مزمن و سینوزیت حاد شبیه به هم می باشند ولی سینوزیت حاد به معنای عفونت موقتی سینوس ها بوده و با سرماخوردگی همراه است. علائم و نشانه های سینوزیت مزمن طولانی تر بوده و خستگی بیشتری را موجب می شود. افراد مبتلا به این بیماری، تب ندارند ولی سینوزیت حاد با تب همراه است.
ترکیبی از این علائم که برای زمانی طولانی ادامه دارند، می تواند شما را اذیت کنند. احتمالاً در طول شب در خوابیدن مشکل خواهید داشت و ممکن است زیر چشمان خود حلقه های تیره را مشاهده کنید.
برای مطالعه بیشتر: جراحی سینوس به روش آندوسکوپی
چرا سینوزیت مزمن ایجاد میشود؟
اگر علت های ایجاد سینوزیت را بشناسید، درمان و پیشگیری از آن خیلی راحتتر میشود. شایعترین دلایل عبارتند از:
۱. آلرژی و حساسیتها
آلرژی فصلی یا دائمی میتواند باعث التهاب مکرر مخاط بینی و انسداد مسیر تخلیه سینوسها شود.
۲. عفونتهای مکرر در سیستم تنفسی
عفونتهای تنفسی مکرر، به ویژه در افرادی که سیستم ایمنی ضعیفتری دارند، یکی از دلایل اصلی مزمن شدن التهاب سینوسهاست.
۳. مشکلات ساختاری بینی
انحراف تیغه بینی، وجود پولیپ یا باریک بودن مجرای سینوسها، مسیر خروج ترشحات را مسدود کرده و التهاب را پایدار میکند.
۴. ضعف سیستم ایمنی
افرادی که به دلیل بیماریهای زمینهای یا مصرف طولانیمدت داروهای خاص، سیستم ایمنی ضعیفی دارند، بیشتر در معرض ابتلا به سینوزیت مزمن قرار میگیرند.
۵. داشتن بیماریهای دیگر
فیبروز کیستیک، رفلاکس معده، ایدز و دیگر بیماری های مرتبط با سیستم ایمنی می توانند موجب انسداد کانال بینی و در نهایت ایجاد سینوزیت شوند.
از چه سنی ممکن است سینوزیت به وجود بیاید؟
| سن تقریبی | سینوسهای فعال / درگیر شونده | توضیح کوتاه |
|---|---|---|
| تولد تا ۱ سال | اتموئید (اطراف چشم) | سینوسهای دیگر هنوز رشد نکردهاند و ابتلا به سینوزیت خیلی نادر است. |
| ۱ تا ۵ سال | اتموئید، ماگزیلاری (گونه) | شایع ترین سن سینوزیت در کودکان خردسال |
| ۶ تا ۱۰ سال | اتموئید، ماگزیلاری، پیشانی | احتمالا مشکل در سینوس پیشانی اضافه میشود. |
| بالای ۱۰ سال | همه سینوسها | سینوزیت میتواند در هر ناحیه رخ دهد. |
سینوزیت مزمن را چگونه تشخیص میدهند؟
برای تشخیص دقیق، صرفاً علائم بیمار کافی نیست و لازم است بررسیهای تخصصی انجام شود. در ابتدا باید یک متخصص گوش و حلق و بینی مانند دکتر سعید ظفرمند بینی و صورت بیمار را بررسی کند تا بتواند تشخیص اولیه را انجام دهد. سپس اگر ارزیابی پزشک کافی نبود، باید توسط روش آندوسکوپی بینی، که یک لوله باریک مجهز به دوربین است، داخل بینی و سینوس ها بررسی شود تا همه التهابها، پولیپ و هرنوع انسداد بینی شناسایی شود.
یکی از راههای دیگر تشخیص هم سیتیاسکن سینوس هاست مه از آنها دقیق تصویربرداری میشود تا میزان التهاب و موارد مسدودکننده شناخته شوند. این روش قبل از جراحی خیلی اهمیت دارد و حتما باید انجام شود.
سینوزیت مزمن چه خطراتی دارد؟
سینوزیت مزمن اگر درمان نشود، میتواند باعث بروز مشکلات جدی و حتی خطرناک شود، از جمله:
- گسترش عفونت به اطراف چشم شامل ورم پلک، کاهش دید یا دوبینی
- انتشار عفونت به مغز شامل مننژیت یا آبسه مغزی (وضعیت اورژانسی)
- کاهش دائمی حس بویایی به دلیل آسیب به گیرندههای بویایی
- تشدید یا ایجاد آسم و آلرژیهای تنفسی
- عفونت استخوانهای صورت (استئومیلیت)
- افت کیفیت زندگی به دلیل خستگی مداوم، خواب نامناسب و سردردهای طولانی مدت
به همین دلیل، تشخیص و درمان به موقع توسط متخصص گوش و حلق و بینی اهمیت زیادی دارد تا از این عوارض و خطرات پیشگیری شود.
پیشگیری از عود کردن سینوزیت مزمن
اگر قبلا سابقه ابلتلا به سینوزیت مزمن داشتهاید، حتما حتما موارد زیر را مرتبا انجام دهید تا عود نکند:
- شستشوی روزانه بینی با سرم نمکی یا آب ولرم
- استفاده از دستگاه بخور برای مرطوب نگه داشتن هوا
- پرهیز از عوامل آلرژیزا مانند گرد و غبار و دود سیگار
- درمان به موقع آلرژیها و سرماخوردگیها
- معاینات دورهای توسط متخصص گوش و حلق و بینی
چرا نباید درمان سینوزیت مزمن را به تأخیر انداخت؟
اگر سینوزین به موقع درمان نشود، میتواند منجر به عوارضی مانند گسترش عفونت به اطراف چشم، استخوانهای صورت یا حتی مغز شود. همچنین التهابات مزمن میتوانند باعث شوند که حس بویایی کم و کمتر شود. هرچه درمان زودتر آغاز شود، شانس بهبودی و پیشگیری از عود بیشتر خواهد بود.
چه زمانی بهتر است که به پزشک مراجعه کنیم؟
وقتی علائم سینوزیت مثل گرفتگی بینی، ترشحات چرکی، سردرد یا فشار صورت بیش از ۱۲ هفته ادامه داشته باشد و با درمانهای خانگی یا دارویی ساده برطرف نشود، باید به پزشک مراجعه کرد. همچنین اگر کاهش یا از دست دادن حس بویایی، تب بالا، ورم اطراف چشم، دوبینی یا درد ناگهانی و شدید تجربه کردید، حتما خیلی سریع به متخصص گوش و حلق و بینی مراجعه کنید. این علائم میتوانند نشانه پیشرفت بیماری یا بروز عوارض خطرناک باشند.
در نتیجه هرچه درمان زودتر آغاز شود، احتمال بهبودی کامل و جلوگیری از آسیبهای ماندگار بیشتر خواهد بود. همچنین در مدت زمان کمتری هم درمان میشوید.
بیشتر بخوانید: مراقبت های بعد از جراحی سینوس ها
سوالات متداول درباره سینوزیت مزمن
۱. سینوزیت مزمن چند وقت طول میکشد؟
اگر درمان مناسب انجام نشود، این بیماری میتواند ماهها یا حتی سالها ادامه یابد.
۲. آیا با دارو کاملاً درمان میشود؟
در بسیاری از بیماران، درمان دارویی علائم را کنترل میکند، اما در برخی موارد جراحی ضروری است.
۳. فرق سینوزیت مزمن و آلرژی چیست؟
آلرژی باعث التهاب موقت بینی میشود، اما سینوزیت مزمن التهاب ماندگار سینوسهاست که ممکن است حتی بدون عامل آلرژی ادامه پیدا کند.
۴. آیا سینوزیت مزمن می تواند باعث سرطان شود؟
سینوزیت مزمن نمی تواند باعث سرطان شود. با این حال، سرطان می تواند در یک سینوس ایجاد شود و علائم اولیه می تواند شبیه سینوزیت مزمن باشد.
دکتر سعید ظفرمند؛ متخصص گوش و حلق و بینی
دکتر سعید ظفرمند با سالها تجربه در تشخیص و درمان بیماریهای سینوس و بینی، از روشهای به روز دارویی و جراحی آندوسکوپیک برای درمان سینوزیت مزمن استفاده میکند. با مراجعه به مطب ایشان میتوانید از معاینه دقیق، تشخیص درست و برنامه درمانی متناسب با شرایط خود بهرهمند شوید.
اگر شما یا یکی از عزیزانتان علائم سینوزیت مزمن را تجربه میکنید، توصیه میکنیم درمان را به تعویق نیندازید.
برای رزرو وقت معاینه یا مشاوره تخصصی با دکتر سعید ظفرمند، همین حالا با شماره های زیر تماس بگیرید:
سلام اقای دکتر من آلرژی خیلی شدید به عطر گل و گیاه دارم آیا جراحی بینی مشکلی ایجاد نمیکنه ؟